Υπάρχουν στιγμές στην εγκυμοσύνη για τις οποίες κανείς δεν σε προετοιμάζει. Η έξοδος από το μαιευτήριο χωρίς το νεογέννητο στην αγκαλιά είναι μία από αυτές. Μια εικόνα που δεν ταιριάζει με καμία από τις φαντασιώσεις της εγκυμοσύνης και όμως, είναι η καθημερινότητα χιλιάδων οικογενειών κάθε χρόνο.
Η Αννίτα Μπραντ και ο Χάρης Χριστόπουλος μίλησαν ανοιχτά στην Κατερίνα Καινούργιου για αυτή ακριβώς την εμπειρία. Το 3ο μωρό τους γεννήθηκε στις 26 εβδομάδες. Χωρούσε στο χέρι του μπαμπά. Και η ζωή της οικογένειας, από εκείνη τη στιγμή, χωρίστηκε σε «πριν» και «μετά».
Τι είναι ο πρόωρος τοκετός
Πρόωρος θεωρείται ο τοκετός που γίνεται πριν την 37η εβδομάδα κύησης. Στην Ελλάδα, περίπου 1 στους 10 τοκετούς είναι πρόωρος, ένα νούμερο που πολλοί δεν γνωρίζουν.
Οι γιατροί διακρίνουν τρεις κατηγορίες ανάλογα με το πότε γεννιέται το μωρό. Ήπιος πρόωρος θεωρείται από την 34η έως την 36η εβδομάδα, μέτρια πρόωρος από την 32η έως την 34η, και πολύ πρόωρος κάθε τοκετός πριν την 32η εβδομάδα. Τα μωρά που έρχονται μετά την 34η εβδομάδα συνήθως αντιμετωπίζουν λιγότερες επιπλοκές. Εκείνα που έρχονται νωρίτερα, όπως το μωρό της Αννίτας, χρειάζονται εντατική φροντίδα και νοσηλεία σε θερμοκοιτίδα.
Η θερμοκοιτίδα: το δεύτερο σπίτι του μωρού
Η θερμοκοιτίδα δεν είναι απλώς ένα μηχάνημα. Είναι ο χώρος όπου το μωρό συνεχίζει να αναπτύσσεται εκτός μήτρας, αλλά με κάθε δυνατή υποστήριξη. Μέσα σε αυτή ρυθμίζεται η θερμοκρασία του σώματος, γιατί τα πρόωρα μωρά δεν μπορούν ακόμα να τη διατηρήσουν μόνα τους. Παρακολουθείται συνεχώς η αναπνοή, ο καρδιακός ρυθμός και το οξυγόνο. Χορηγείται μητρικό γάλα ή θρεπτικό υγρό μέσω σωλήνα, και δίνεται ο χρόνος που χρειάζεται κάθε όργανο για να ωριμάσει.
Και οι γονείς πηγαίνουν κάθε μέρα. Μετρούν γραμμάρια. Εύχονται. Περιμένουν.
Η ψυχολογία των γονιών πρόωρου μωρού
Αυτό που δεν φαίνεται από έξω είναι η ψυχική δοκιμασία που περνούν αυτές οι οικογένειες.
«Αν δεν το ζήσεις, δεν μπορεί να πάει το μυαλό σου τι δύναμη χρειάζεσαι για να το αντέξεις»,
είπε η Αννίτα. Και έχει απόλυτο δίκιο.
Οι γονείς πρόωρων νεογνών ζουν σε καθεστώς αβεβαιότητας για εβδομάδες ή και μήνες. Κάθε μέρα φέρνει νέες πληροφορίες, άλλοτε καλές, άλλοτε ανησυχητικές. Πολλές μητέρες αναρωτιούνται αν έφταιξαν κάπου, παρόλο που στην πλειονότητα των περιπτώσεων ο πρόωρος τοκετός δεν οφείλεται σε κάτι που έκαναν ή δεν έκαναν. Υπάρχει επίσης μια θλίψη για τον τοκετό που φαντάζονταν, χωρίς την πρώτη αγκαλιά, χωρίς τον πρώτο θηλασμό, χωρίς τη φωτογραφία στο μαιευτήριο. Αυτή η απώλεια είναι πραγματική και αξίζει να αναγνωριστεί.
Και από πάνω από όλα αυτά, η εξάντληση. Νοσοκομείο, άντληση γάλακτος, εργασία, υπόλοιπη ζωή. Οι γονείς πρόωρων τρέχουν συνεχώς.
Η δύναμη που δεν φαίνεται
Κι όμως, αυτοί οι γονείς τα καταφέρνουν. Κάθε μέρα.
Πηγαίνουν στο νοσοκομείο. Αγγίζουν το μωρό τους μέσα από τις τρύπες της θερμοκοιτίδας, μια τεχνική που ονομάζεται φροντίδα καγκουρό και έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι βοηθά στην ανάπτυξη του νεογνού. Μαθαίνουν ιατρικούς όρους που δεν ήξεραν. Μαθαίνουν να διαβάζουν μόνιτορ. Μαθαίνουν να εμπιστεύονται.
Και κάποια μέρα, επιτέλους, φεύγουν από το νοσοκομείο με το μωρό στην αγκαλιά.
Όπως η Αννίτα, που σήμερα βλέπει το παιδί της 18 μηνών να περπατάει, έναν κούκλο που κάποτε χωρούσε στο χέρι του μπαμπά.
Πρακτικές συμβουλές για γονείς πρόωρου νεογνού
Αν βρίσκεσαι σε αυτή τη διαδρομή, το πιο σημαντικό είναι να ζητήσεις βοήθεια χωρίς ενοχές, από οικογένεια, φίλους, ειδικούς. Αν το άγχος σε κατακλύζει, η υποστήριξη από ψυχολόγο δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη. Οι ομάδες γονέων πρόωρων μπορούν να κάνουν τεράστια διαφορά, το να ακούς «και εγώ το πέρασα» αλλάζει τα πάντα. Και αν θέλεις να κρατάς ένα ημερολόγιο προόδου, κάνε το, τα μικρά βήματα αξίζει να τα βλέπεις.
Αν θέλεις να στηρίξεις κάποιον που το βιώνει, πρόσφερε συγκεκριμένη βοήθεια. Όχι «πες μου αν χρειαστείς κάτι», αλλά «θα σου φέρω φαγητό αύριο». Και μην εξαφανιστείς μετά τις πρώτες εβδομάδες, η ανάγκη για στήριξη συνεχίζεται πολύ μετά την έξοδο από το νοσοκομείο.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε μπορεί να βγει το πρόωρο μωρό από το νοσοκομείο;
Συνήθως γύρω στην αρχική προβλεπόμενη ημερομηνία τοκετού ή λίγο πριν, εφόσον το μωρό μπορεί να αναπνέει μόνο του, να τρέφεται και να διατηρεί τη θερμοκρασία του.
Τα πρόωρα μωρά έχουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη;
Πολλά πρόωρα μωρά αναπτύσσονται απολύτως φυσιολογικά. Οι γιατροί υπολογίζουν την ανάπτυξη με βάση τη διορθωμένη ηλικία, δηλαδή πόσων εβδομάδων θα ήταν το μωρό αν είχε γεννηθεί κανονικά.
Μπορώ να θηλάσω ένα πρόωρο μωρό;
Το μητρικό γάλα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα πρόωρα νεογνά. Ακόμα κι αν το μωρό δεν μπορεί ακόμα να θηλάσει, η άντληση γάλακτος βοηθά τόσο το νεογνό όσο και τη μητέρα.
Πώς να εξηγήσω στα μεγαλύτερα παιδιά τι συμβαίνει;
Με απλές, ειλικρινείς λέξεις. «Το μωράκι χρειάζεται λίγο ακόμα να μεγαλώσει στο νοσοκομείο, όπου γιατροί και νοσηλευτές το φροντίζουν.»
Η ιστορία της Αννίτας είναι η ιστορία κάθε γονιού που έχε καθίσει δίπλα σε μια θερμοκοιτίδα και έχε ευχηθεί με όλη του τη δύναμη.
Αν τη ζεις αυτή τη στιγμή: δεν είσαι μόνη. Και αυτό το μικρό, δυνατό πλάσμα έχει δίπλα του τον πιο δυνατό γονιό που θα μπορούσε να έχει. 🤍